“Nagendra Haraya Trilochanaya” Bhagwan Shiv ka sabse prasiddh stotra hai, jise Shiv Panchakshar Stotram kaha jata hai. Is stotra ki rachna Adi Shankaracharya ne ki thi. Iske paanch shlok “Na-Ma-Shi-Va-Ya” – yaani panchakshar mantra “Namah Shivaya” ke ek-ek akshar par aadharit hain. Neeche aapko iske poore lyrics Sanskrit, Hindi aur English mein, line-by-line arth ke saath milenge.
Quick Info
| Detail | Information |
|---|---|
| Stotra ka naam | Shiv Panchakshar Stotram |
| Pehli line | Nagendra Haraya Trilochanaya |
| Rachnakar | Adi Shankaracharya |
| Devta | Bhagwan Shiv |
| Bhasha | Sanskrit |
| Shlok | 5 shlok + 1 phalashruti |
| Kab padhein | Somvar, Mahashivratri, Sawan, roz subah-shaam |
Nagendra Haraya Trilochanaya Lyrics in Sanskrit / Hindi
श्लोक 1 (न) नागेन्द्रहाराय त्रिलोचनाय भस्माङ्गरागाय महेश्वराय। नित्याय शुद्धाय दिगम्बराय तस्मै नकाराय नमः शिवाय॥
श्लोक 2 (म) मन्दाकिनीसलिलचन्दनचर्चिताय नन्दीश्वरप्रमथनाथमहेश्वराय। मन्दारपुष्पबहुपुष्पसुपूजिताय तस्मै मकाराय नमः शिवाय॥
श्लोक 3 (शि) शिवाय गौरीवदनाब्जवृन्दसूर्याय दक्षाध्वरनाशकाय। श्रीनीलकण्ठाय वृषध्वजाय तस्मै शिकाराय नमः शिवाय॥
श्लोक 4 (व) वसिष्ठकुम्भोद्भवगौतमार्यमुनीन्द्रदेवार्चितशेखराय। चन्द्रार्कवैश्वानरलोचनाय तस्मै वकाराय नमः शिवाय॥
श्लोक 5 (य) यक्षस्वरूपाय जटाधराय पिनाकहस्ताय सनातनाय। दिव्याय देवाय दिगम्बराय तस्मै यकाराय नमः शिवाय॥
फलश्रुति पञ्चाक्षरमिदं पुण्यं यः पठेच्छिवसन्निधौ। शिवलोकमवाप्नोति शिवेन सह मोदते॥
Nagendra Haraya Trilochanaya Lyrics in English
Verse 1: Nagendra-haaraaya Trilochanaaya, Bhasmaanga-raagaaya Maheshvaraaya. Nityaaya Shuddhaaya Digambaraaya, Tasmai Na-kaaraaya Namah Shivaaya.
Verse 2: Mandaakini-salila-chandana-charchitaaya, Nandeeshvara-pramatha-naatha-maheshvaraaya. Mandaara-pushpa-bahu-pushpa-supoojitaaya, Tasmai Ma-kaaraaya Namah Shivaaya.
Verse 3: Shivaaya Gauree-vadanaabja-vrinda-sooryaaya, Dakshaadhvara-naashakaaya. Shree-neelakanthaaya Vrisha-dhvajaaya, Tasmai Shi-kaaraaya Namah Shivaaya.
Verse 4: Vasishtha-kumbhodbhava-gautamaarya-muneendra-devaarchita-shekharaaya. Chandraarka-vaishvaanara-lochanaaya, Tasmai Va-kaaraaya Namah Shivaaya.
Verse 5: Yaksha-svaroopaaya Jataa-dharaaya, Pinaaka-hastaaya Sanaatanaaya. Divyaaya Devaaya Digambaraaya, Tasmai Ya-kaaraaya Namah Shivaaya.
Phalashruti: Panchaaksharam-idam punyam yah pathet Shiva-sannidhau. Shivalokam-avaapnoti Shivena saha modate.
Nagendra Haraya Trilochanaya Meaning (Hindi Arth)
- Shlok 1 (Na): Jo naagraj (saanp) ko haar ki tarah dhaaran karte hain, jinke teen netra hain, jinke sharir par bhasm lagi hai, jo Maheshwar hain, nitya hain, shuddh hain aur dishaon ko hi vastra maante hain – un “Na” akshar roop Shiv ko namaskar.
- Shlok 2 (Ma): Jinki pooja Mandakini (Ganga) ke jal aur chandan se hoti hai, jo Nandi aur pramath ganon ke swami hain, jinhe mandar aur anek pushpon se pooja jata hai – un “Ma” akshar roop Shiv ko namaskar.
- Shlok 3 (Shi): Jo kalyaan-swaroop hain, Mata Gauri ke kamal jaise mukh ko khilane wale surya hain, jinhone Daksh ke yagya ka naash kiya, jinka kanth neela hai aur dhwaja par Nandi (vrishabh) hai – un “Shi” akshar roop Shiv ko namaskar.
- Shlok 4 (Va): Vasishth, Agastya, Gautam jaise mahan rishi aur devta jinke mastak ki pooja karte hain, jinke teen netra chandrama, surya aur agni hain – un “Va” akshar roop Shiv ko namaskar.
- Shlok 5 (Ya): Jo yaksh-roop hain, jata dhaaran karte hain, haath mein Pinaak dhanush liye hain, jo sanatan, divya aur digambar dev hain – un “Ya” akshar roop Shiv ko namaskar.
Phalashruti ka arth: Jo vyakti Shiv ke samne is pavitra Panchakshar stotra ka paath karta hai, use Shivlok ki prapti hoti hai aur woh Shiv ke saath anand paata hai.
Shiv Panchakshar Stotram ka mahatva
Is stotra ki khaas baat ye hai ki har shlok “Namah Shivaya” ke ek akshar se juda hai. Isliye ise padhna, panchakshar mantra ka vistaar se jaap karne jaisa mana jata hai. Paramparik roop se ise Somvar, Pradosh, Sawan aur Mahashivratri par Shivling ke saamne padha jata hai. Bhakt ise mann ki shaanti aur bhakti badhane ke liye roz bhi padhte hain.
Paath kaise karein (simple vidhi)
- Snan karke saaf kapde pehnein aur Shivling ya Shiv ji ki tasveer ke saamne baithein.
- Jal ya doodh se abhishek karein, belpatra aur safed phool chadhayein.
- Pehle 11 baar “Om Namah Shivaya” bolein, phir paanchon shlok aur phalashruti padhein.
- Ant mein aarti karke prarthana karein.
FAQ
Nagendra Haraya Trilochanaya kisne likha hai? Is stotra ki rachna Adi Shankaracharya ne ki thi. Ye unke prasiddh Shiv stotron mein se ek hai.
Nagendra Haraya Trilochanaya ka matlab kya hai? “Nagendra Haraya” ka arth hai jo naagraj ko haar ki tarah pehente hain, aur “Trilochanaya” ka arth hai teen netron wale. Dono Bhagwan Shiv ke naam hain.
Is stotra ka asli naam kya hai? Iska naam Shiv Panchakshar Stotram hai, kyunki ye “Na-Ma-Shi-Va-Ya” paanch aksharon par bana hai.
Shiv Panchakshar Stotram kab padhna chahiye? Ise roz subah ya shaam padh sakte hain. Somvar, Sawan, Pradosh aur Mahashivratri par iska paath khaas maana jata hai.
Kya ye Devon Ke Dev Mahadev serial mein bhi aaya tha? Haan, is stotra ka gaaya hua roop TV serial “Devon Ke Dev… Mahadev” se kaafi popular hua, aur film “Shivaay” ke title song mein bhi iski line aati hai.
